81. rocznica rozbicia więzienia w Kielcach. Uroczystości na Wzgórzu Zamkowym

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku oddziały podziemia niepodległościowego pod dowództwem gen. bryg. Antoniego Hedy „Szarego” przeprowadziły brawurową akcję rozbicia komunistycznego więzienia w Kielcach, uwalniając 354 z 479 przetrzymywanych tam więźniów. W 81. rocznicę tych wydarzeń mieszkańcy miasta oraz zaproszeni goście oddali hołd bohaterom na dziedzińcu Wzgórza Zamkowego.

Uroczystości zgromadziły kombatantów, przedstawicieli władz samorządowych oraz rodziny żołnierzy, którzy brali udział w tej jednej z najodważniejszych akcji partyzanckich w historii regionu. Wśród uczestników znalazła się Teresa Heda-Snopkiewicz, córka legendarnego dowódcy, która podzieliła się osobistymi wspomnieniami.

Brawurowa akcja w sercu miasta

Rozbicie więzienia kieleckiego było operacją niezwykle ryzykowną, przeprowadzoną w mieście wojewódzkim, gdzie stacjonowały liczne garnizony Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, a także oddziały wojska, Armii Czerwonej oraz 8 specjalny pułk KBW. Mimo to partyzanci, po opanowaniu poczty przy ul. Sienkiewicza i zablokowaniu kluczowych siedzib sił represji, przeprowadzili skuteczny szturm na budynki więzienne.

W akcji, oprócz zgrupowania Antoniego Hedy, uczestniczyli także żołnierze z rejonu radomskiego pod dowództwem por. Stefana Bembińskiego „Haranasia” i por. Henryka Podkowińskiego „Ostrolota”. Współdziałanie kilku oddziałów pozwoliło na osiągnięcie zaskoczenia i sprawne uwolnienie setek więźniów, z których wielu czekało na wyroki śmierci lub wieloletnie łagry.

Gen. bryg. Antoni Heda „Szary” – żołnierz niezłomny

Antoni Heda, urodzony w 1916 roku w rodzinie chłopskiej, przed wojną ukończył Państwową Średnią Szkołę Techniczną w Radomiu i pracował w fabryce zbrojeniowej w Starachowicach. Jego droga do legendy podziemia niepodległościowego rozpoczęła się już we wrześniu 1939 roku, gdy jako plutonowy podchorąży bronił zakładu pracy, a po zajęciu Starachowic przez Niemców dołączył do 51. pp. 12. DP.

Od lutego 1940 roku działał w Związku Walki Zbrojnej, dowodząc placówką w Obwodzie Iłża. Aresztowany przez NKWD w lipcu 1940 roku, trafił do twierdzy brzeskiej i został skazany na 12 lat łagrów. Uciekł z obozu dla jeńców sowieckich w grudniu 1941 roku i powrócił do konspiracji. Jego najsłynniejsze akcje to zdobycie więzienia w Starachowicach (uwolniono ok. 80 więźniów) oraz opanowanie Końskich, gdzie wolność odzyskało 70 osadzonych. Po wojnie, zamiast ujawnić oddział, poprowadził go do ataku na kieleckie więzienie.

Losy po akcji i pamięć pokoleń

Po rozbiciu więzienia Antoni Heda ukrywał się, ale został aresztowany przez UB w Gdyni 27 lipca 1948 roku. Skazany 4 stycznia 1950 roku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach na karę śmierci, uniknął egzekucji dzięki zamianie wyroku na dożywocie. Na wolność wyszedł w 1956 roku, angażując się w działalność kombatancką i opozycyjną, a w 2006 roku awansowano go na stopień generała brygady.

Podczas uroczystości w Kielcach głos zabrała córka generała, Teresa Heda-Snopkiewicz:

Jest mi bardzo miło, że mogłam przyjechać na te uroczystości, aby złożyć hołd tym, którzy w nieludzkich czasach walczyli o wolność i rozbijali to więzienie. Mój ojciec został wtedy ranny i niemal stracił nogę, jednak cudem ocalał i mógł chodzić, mimo że później mierzył się z różnymi konsekwencjami.

Teresa Heda-Snopkiewicz, córka gen. Antoniego Hedy „Szarego”

Dlaczego to ważne dla Kielc?

Rozbicie więzienia kieleckiego to jedna z najważniejszych kart w historii miasta, symbol walki o wolność i godność w trudnych czasach powojennych. Dla mieszkańców Kielc to nie tylko lekcja historii, ale także przypomnienie o wartościach, które legły u podstaw niepodległej Polski. Uroczystości na Wzgórzu Zamkowym co roku gromadzą liczne grono osób pragnących oddać cześć bohaterom, a ich obecność świadczy o tym, że pamięć o „Szarym” i jego żołnierzach pozostaje żywa.

Organizatorzy zapowiadają, że w przyszłym roku obchody będą miały jeszcze bardziej uroczysty charakter, a władze miasta planują włączyć młodzież szkolną w przygotowanie wystawy poświęconej tej akcji. To ważny krok w budowaniu lokalnej tożsamości i przekazywaniu kolejnym pokoleniom wiedzy o tych, którzy ryzykowali wszystko dla ojczyzny.

Informacje przekazał Urząd Miasta Kielce.