„System Pustułka” w Kielcach: sieć czujników ma pilnować hałasu i bezpieczeństwa

Kielce mają stać się miejscem, w którym nowoczesna technologia spotka się z codziennymi potrzebami mieszkańców – od ciszy na ulicach po szybszą reakcję służb. Pod nazwą „System Pustułka” rusza przygotowanie pilotażu wartego blisko 10 milionów złotych. Założenie jest ambitne: jedna sieć czujników ma jednocześnie wspierać ochronę środowiska i bezpieczeństwo publiczne, a po zakończeniu testów stać się fundamentem rozwiązania ogólnokrajowego.

Projekt pilotażowy realizuje konsorcjum złożone z pięciu instytucji: Główny Urząd Miar (GUM), Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach, Miasto Kielce, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) oraz Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH. Jak podkreślają partnerzy, robocza współpraca trwa już od września 2025 roku, natomiast formalne porozumienie zostało podpisane 29 czerwca.

Czujniki przy ulicach i na dachach. Dane trafią do systemu i do Policji

W praktyce „System Pustułka” ma oznaczać rozbudowę infrastruktury pomiarowej w mieście. Zgodnie z zapowiedziami, czujniki akustyczne zostaną rozmieszczone przy głównych ulicach Kielc oraz na dachach budynków, także w sąsiedztwie kluczowych obiektów – w tym przy głównych elementach infrastruktury krytycznej. Urządzenia będą komunikować się z systemem przez łącze światłowodowe, radiowe albo sieć komórkową.

Przy głównych ulicach Kielc oraz na dachach budynków (w tym przy głównych obiektach infrastruktury krytycznej) rozmieszczona zostanie sieć czujników akustycznych połączonych łączem światłowodowym, radiowym lub siecią komórkową. Ich główny cel to stałe monitorowanie hałasu.

Piotr Ziółkowski, Dyrektor Generalny Głównego Urzędu Miar

To jednak nie ma być wyłącznie „mapa hałasu” tworzona raz na jakiś czas. Projekt zakłada stały dopływ informacji do systemu analitycznego, a następnie przekazywanie powiadomień do Policji. Cel jest prosty: skrócić czas od wykrycia zdarzenia do podjęcia interwencji. Równolegle Główny Inspektorat Ochrony Środowiska otrzyma stałe źródło danych o klimacie akustycznym Kielc.

„Podwójne zastosowanie”: środowisko i bezpieczeństwo w jednej sieci

Kluczową ideą „Systemu Pustułka” jest tzw. podwójne zastosowanie – jedna, zintegrowana infrastruktura ma jednocześnie realizować zadania cywilne i te związane z porządkiem publicznym. Oznacza to, że czujniki będą służyć nie tylko do oceny poziomów hałasu w mieście, ale też do identyfikowania określonych zdarzeń akustycznych, które mogą wskazywać na zagrożenie.

Wśród zjawisk, które system ma pomagać wychwytywać, wymieniane są m.in.:

• nielegalne loty dronów,
• wyścigi uliczne,
• użycie broni palnej.

Rozwiązanie ma przy tym zyskać wsparcie od strony przetwarzania danych. Za infrastrukturę obliczeniową odpowiada ACK Cyfronet AGH, wskazywany jako element zapewniający bardzo duże możliwości analityczne dla przedsięwzięcia realizowanego w Kielcach.

Dlaczego właśnie Kielce? Smart City i zarządzanie danymi

Wybór Kielc na miasto pilotażowe ma związek z dotychczasowym doświadczeniem samorządu w zakresie wdrażania rozwiązań Smart City i konsekwentnie rozwijanej polityki zarządzania opartego na danych. Władze miasta podkreślają, że testowanie technologii ma sens tylko wtedy, gdy przekłada się na wymierne korzyści dla mieszkańców.

W Kielcach jesteśmy bardzo otwarci na innowacje. Staramy się i pilnujemy tego, żeby każda technologia, która jest testowana i użytkowana w mieście przynosiła realne efekty i korzyści dla samorządu, ale przede wszystkim dla mieszkańców. Z przyjemnością będziemy miejskim laboratorium, by w przyszłości to rozwiązanie mogło być przeniesione na inne samorządy i cały kraj. Ten system zapewni nam wszystkie aspekty bezpieczeństwa, zaczynając od tego codziennego, a kończąc na bezpieczeństwie o charakterze globalnym.

Agata Wojda, prezydentka Kielc

Co wyróżnia „System Pustułka”: moduł dla Policji i otwartość na rozwój

Partnerzy projektu wymieniają kilka elementów, które mają decydować o jego wyjątkowości – zarówno w skali miasta, jak i potencjalnie całego kraju. Chodzi nie tylko o same czujniki, ale też o standardy pomiaru, zespół ekspertów oraz sposób, w jaki informacja ma trafiać do służb.

• Stała infrastruktura do monitorowania hałasu według najwyższych obowiązujących standardów.
• Infrastruktura przetwarzania danych – ACK Cyfronet AGH.
• Szeroki zespół specjalistów z dziedziny akustyki, ochrony środowiska, urbanistyki, bezpieczeństwa i nowoczesnych technologii.
• Dedykowany moduł operacyjny dla Policji działający w czasie rzeczywistym: powiadomienie dla oficera dyżurnego oraz mobilna aplikacja dla patrolu podejmującego interwencję.
• Konsorcjum podmiotów publicznych we współpracy z polskimi przedsiębiorcami.
• Możliwość wymiany danych z innymi podmiotami publicznymi, np. PANSA - System Drone Tower (legalnie zgłoszone loty BSP).
• Perspektywa rozbudowy o nowe funkcjonalności, np. możliwa usługa w mObywatel, która w sytuacji zagrożenia ma włączać obywateli do systemu akustycznego wykrywania zagrożenia, a także możliwość wykorzystania innych publicznych infrastruktur do rozwoju systemu.
• Kielce jako CityLab – przestrzeń do testowania również innych nowoczesnych rozwiązań dostępnych na rynku.

Harmonogram: wniosek jesienią, pełne wdrożenie na jesień 2028 roku

Najbliższe miesiące mają przynieść działania związane z finansowaniem pilotażu. Konsorcjum zapowiada, że jesienią tego roku złoży wniosek aplikacyjny o dofinansowanie projektu w programie Fundusze dla Świętokrzyskiego. Jeśli proces przebiegnie zgodnie z planem, efektem końcowym ma być nie tylko przetestowanie rozwiązania w Kielcach, ale też przygotowanie do wdrożenia na szerszą skalę.

Pełne uruchomienie systemu w mieście przewidywane jest na jesień 2028 roku. To wtedy ma być widoczny praktyczny efekt: stałe monitorowanie hałasu w standardzie odpowiadającym wymaganiom instytucji publicznych, a jednocześnie narzędzie, które w czasie rzeczywistym wesprze Policję w reagowaniu na zdarzenia zagrażające bezpieczeństwu.