Wiktor Jaroński

Wiktor Jaroński urodził się w Kielcach w 1870 roku w rodzinie inteligenckiej. Jego ojcem był Feliks Jaroński, pianista i kompozytor, a matką Stefania z Głowackich. Był młodszym bratem Mieczysława Jarońskiego i Stanisława Jarońskiego.

Po studiach na Wydziale Prawnym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego ukończył je w 1894 roku. Jako student zaangażował się w Związek Młodzieży Polskiej „Zet”. W 1891 roku został aresztowany po manifestacjach patriotycznych i oddany pod nadzór policji.

Powrócił do Kielc, gdzie odbył krótką aplikację u rejenta. Następnie został sędzią gminnym w Niewachlowie, a po dziewięciu latach został zdymisjonowany za posługiwanie się językiem polskim w czynnościach urzędowych. W Kielcach otworzył kancelarię adwokacką i kierował fabryką superfosfatu; był także założycielem pierwszego koła Towarzystwa Oświaty Narodowej (1899).

W latach 1900–1917 był posłem do I, II, III i IV Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego z guberni kieleckiej, gdzie uczestniczył m.in. w pracach Komisji Równouprawnienia i tworzył memoriał o ograniczeniach praw Polaków w Królestwie Polskim; w II Dumie działał w komisjach Interpelacyjnej, Nietykalności Osobistej i Oświaty Ludowej. W czasie kampanii wyborczej w 1912 roku kandydatura Jarońskiego była kontrowersyjna, jednak uzyskał mandat po raz czwarty.

Podczas wybuchu wojny w 1914 roku wygłosił w imieniu Koła Polskiego deklarację solidarności Polaków z Rosją w walce przeciwko państwom centralnym. W listopadzie 1914 roku współtworzył Legion Puławski, polskie jednostki wojskowe walczące u boku armii rosyjskiej. W tym samym roku został członkiem Warszawskiego Komitetu Narodowego Polskiego. W trakcie wojny brał udział w pracach rosyjskiej Polonii i Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego w Rosji, podpisując odezwę z 2 kwietnia 1917 roku i uczestnicząc w rozmowach nad utworzeniem samodzielnej armii polskiej.

W 1918 powrócił do Kielc, gdzie objął stanowisko sędziego Sądu Okręgowego. Zmarł w 1931 roku; został pochowany na Cmentarzu Starym w Kielcach.