Ziuta Hartman
Biografia
Ziuta Hartman (z domu Rotenberg) urodziła się 5 października 1922 w Kielcach. W młodości uczęszczała do Żydowskiej Szkoły Powszechnej i Gimnazjum Żydowskiego dla Dziewcząt. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił jej przystąpienie do matury. W kwietniu 1941 trafiła do kieleckiego getta. Została zadenuncjowana do Gestapo przez Polaka za to, że nie nosiła opaski z gwiazdą Dawida. W wyniku tego wydarzenia opuściła Kielce i wyjechała do Radomia, a następnie do Warszawy, gdzie na początku 1942 r. wykorzystując podziemne przejście pod ulicą Leszno dotarła na teren warszawskiego getta. Pracowała w jednym z szopów oraz wstąpiła do Żydowskiego Związku Wojskowego. Jako łączniczka wielokrotnie wychodziła z getta na stronę aryjską, skąd przenosiła broń, żywność i korespondencję.
Podczas powstania w getcie warszawskim brała udział w walkach oraz opiekowała się rannymi w bunkrze przy ulicy Świętojerskiej. Po zdobyciu getta została przetransportowana na Umschlagplatz, a kilka dni później wywieziona do obozu w Majdanie. Następnie trafiła do obozu koncentracyjnego na Majdanku oraz do obozu pracy przymusowej przy fabryce HASAG w Skarżysku-Kamiennej. W 1944 r. została wywieziona na roboty przymusowe na teren Rzeszy, trafiając do podobozu KL Buchenwald przy fabryce broni w Lipsku, gdzie doczekała wyzwolenia na kilka dni przed zakończeniem wojny.
Po wojnie wraz z transportem rannych żołnierzy wróciła do Polski i zamieszkała w Kielcach, pracując w Komitecie Żydowskim. Cztery miesiące później wraz z mężem wyjechała z Polski i w 1952 r. wyemigrowała do Izraela. Mieszkała w pobliżu Tel Awiwu. 15 lipca 2010 r. nadano jej tytuł Honorowego Obywatela Miasta Stołecznego Warszawy. W 2023 r. została odznaczona pośmiertnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.