Zofia Książek-Bregułowa
Biografia
Urodzona 14 marca 1920 roku w Kielcach, Zofia Książek-Bregułowa była polską aktorką i poetką oraz łączniczką Armii Krajowej (AK).
W 1938 zdała maturę w Kielcach. W listopadzie 1939 rozpoczęła studia aktorskie na tajnych kompletach Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie. Ostatnie egzaminy zdała przed wybuchem powstania warszawskiego. Była łączniczką w grupowaniu AK Krybar.
5 września 1944 została ranna – w wyniku wystrzału pocisku została ranna w nogi, klatkę piersiową, głowę i oczy, tracąc wzrok. 10 października 1944 znalazła się w Stalagu XI A Gross Lübbars wraz z innymi powstańcami. Przed świętami Bożego Narodzenia 1944 przeniesiono ją do Stalagu VI C Oberlangen, gdzie zgromadzono około 2000 kobiet i dziewcząt uczestniczących w powstaniu.
Po wyzwoleniu obozu przez II Pułk I Polskiej Dywizji Pancernej gen. Maczka rozpoczęła walkę o odzyskanie wzroku. Trafiła do Szkocji, Edynburga, do szpitala im. I.J. Paderewskiego, gdzie po operacji odzyskała częściowo wzrok w prawym oku (około 3% widzenia).
W 1947 wróciła do kraju i wyszła za mąż za poznanego w Szkocji skrzypka Włodzimierza Bregułę. Pracę rozpoczęła w Polskim Radiu w Warszawie, a pierwszy angaż do teatru otrzymała w Teatrze Ziemi Opolskiej (1949–1951). Grała m.in. Zośkę-Wariatkę w adaptacji Placówki B. Prusa, Hankę w Moralności pani Dulskiej G. Zapolskiej, Dewotkę w Czarującej szewcowej F. Garcíi Lorki, Marietę w Pieją koguty J. Bałtuszisa, Ślusarzową w Rewizorze N. Gogola oraz dwa epizody wokalno-taneczne w Wodewilu Warszawskim Gozdawyi Stępnia.
W 1967 zagrała na Małej Scenie Teatru Śląskiego w Katowicach monodram Podróż do zielonych cieni F. Methlinga, a w 1968 Tabu J. Bocheńskiego, a na Scenie Literackiej Teatru Nowego w Zabrzu w 1974 Dasz mi trzech synów E. Sniegiriowai Życie E. Brylla.
Jest autorką kilku tomików wierszy i tomu opowiadań. Zofia Książek-Bregułowa jest także bohaterką książki Barbary Czajkowskiej pt. Będziesz jedna, jedyna..., a jej życie jest tematem filmu nakręconego przez K. Miklaszewskiego w 1978. W 1999 powstał film autorstwa M. Makaruk pt. Poezja utkana z jej życia, a w 2003 drugi film o niej pt. Zamiast świateł rampy.
Była członkiem Związku Ociemniałych Żołnierzy RP, Światowego Związku Żołnierzy AK oraz St Dunstan’s – brytyjskiego stowarzyszenia ociemniałych w służbie wojskowej. W 2001 otrzymała tytuł Weterana Walk o Wolność i Niepodległość. Od 8 października 2010 roku jest patronką Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Dąbrowie Górniczej.